वाशिङ्टन — चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ सेप्टेम्बर २३ देखि २५ सम्म अमेरिकाको राजकीय भ्रमणमा आउँदैछन्। चीनको विदेश मन्त्रालयले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निमन्त्रणामा सीले अमेरिका भ्रमण गर्ने र दुई नेताबीच चीन–अमेरिका सम्बन्ध तथा अन्तर्राष्ट्रिय विषयमा विस्तृत छलफल हुने जनाएको छ। ह्वाइट हाउसका अनुसार ट्रम्पले सेप्टेम्बर २३ मा जोइन्ट बेस एन्ड्र्युजमा सीलाई स्वागत गर्नेछन् भने सेप्टेम्बर २४ मा ह्वाइट हाउसमा औपचारिक ‘स्टेट अराइभल’ कार्यक्रम र दुई पक्षीय भेटवार्ता हुनेछ।
यो भेट ट्रम्पले गत मेमा चीन भ्रमण गरेपछि दुई नेताबीच हुन लागेको दोस्रो शीर्षस्तरीय भेट हो। मेको भेटपछि अमेरिका र चीनले द्विपक्षीय व्यापार तथा लगानी व्यवस्थापनका लागि छुट्टाछुट्टै ‘Board of Trade’ र ‘Board of Investment’ स्थापना गर्ने समझदारी गरेका थिए। त्यसबेला चीनले २०० अमेरिकी बोइङ विमान खरिद गर्ने, अमेरिकी कृषि उत्पादन खरिद बढाउने र रेयर अर्थ तथा अन्य महत्वपूर्ण खनिजको आपूर्तिसम्बन्धी अमेरिकी चासो सम्बोधन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।
तर ती प्रतिबद्धताका केही हिस्सा अझै कार्यान्वयनकै चरणमा छन्। अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधिका अनुसार घोषणा गरिएका २०० बोइङ विमानमध्ये करिब १४० वटा अर्डर अगाडि बढेको अवस्थामा छन् र थप केही अर्डर औपचारिक कागजी प्रक्रियामा छन्। यसअघि भएका कृषि खरिद र व्यापारसम्बन्धी सहमतिहरूको कार्यान्वयन पनि यसपटकको बैठकमा समीक्षा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यसपटकको आर्थिक एजेन्डामा रेयर अर्थ्स र क्रिटिकल मिनरल्स विशेष महत्त्वका विषय बनेका छन्। यस्ता खनिज इलेक्ट्रोनिक्स, AI पूर्वाधारदेखि रक्षा प्रणालीसम्ममा प्रयोग हुने भएकाले अमेरिकाले आपूर्ति शृंखलाको जोखिम घटाउन खोजिरहेको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले यसअघि भएका तयारी वार्तामा रेयर अर्थ्स, व्यापार र AI लाई प्रमुख विषयका रूपमा उठाएका छन्।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) पनि ट्रम्प–सी छलफलको अर्को प्रमुख क्षेत्र हुनेछ। सेप्टेम्बर २१ मा अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले अमेरिका र चीनबीच AI जोखिमबारे औपचारिक संवाद अघि बढाउने र गम्भीर AI सुरक्षा घटनामा सूचना आदानप्रदान गर्न ‘incident line’ बनाउने विषयमा समझदारी भएको बताएका छन्। यससम्बन्धी अर्को चरणको वार्ता दुई महिनाभित्र चीनको शेन्जेनमा गर्ने योजना छ। यद्यपि उन्नत चिप, AI मोडेल र प्रविधिमा दुई देशबीच रणनीतिक प्रतिस्पर्धा कायम छ।
व्यापारतर्फ हाल कायम अमेरिका–चीन युद्धविराम नोभेम्बर १० मा सकिँदैछ। यसको अवधि थप्ने विषयमा छलफल भइरहेको भए पनि बैठकअघि कुनै अन्तिम निर्णय सार्वजनिक भएको छैन।
यस्तै, ताइवानसम्बन्धी मतभेद पनि भेटवार्ताको संवेदनशील पक्ष रहनेछ। Reuters का अनुसार सीले ट्रम्पसँग अमेरिकी हतियार बिक्रीको विषय उठाउने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिका र चीनको ताइवानसम्बन्धी नीतिगत मतभेद लामो समयदेखि द्विपक्षीय सम्बन्धको प्रमुख तनावका विषयमध्ये एक रहँदै आएको छ, र बैठकअघि यसबारे कुनै नयाँ सहमति घोषणा भएको छैन।
बैठकअघि सार्वजनिक भएका विवरणले यसपटकको छलफलमा नयाँ व्यापक सम्झौतासँगै मेमा भएका प्रतिबद्धताको कार्यान्वयन, व्यापारिक युद्धविरामको भविष्य र प्रविधि तथा सुरक्षा क्षेत्रका जोखिम व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान रहने संकेत गरेका छन्। AP का अनुसार यसअघिका आर्थिक समझदारीका विभिन्न भाग अझै कार्यान्वयनको प्रक्रियामा छन्।
