वासिङ्टन/तेहरान — अमेरिका र इरानबीच जारी युद्ध फेरि नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ। अगस्ट ३० मा अमेरिकी सेनाले स्ट्रेट अफ हर्मुजस्थित इरानको लाराक टापुमा रहेका दुईवटा रकेट प्रक्षेपण स्थलमा आक्रमण गरेपछि इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अखडाहरूलाई लक्षित गर्दै ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ।
अमेरिकी अधिकारीका अनुसार इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) समुद्री बारुदसहितका रकेट प्रयोग गरेर अन्तर्राष्ट्रिय पानीजहाज आवागमन अवरुद्ध गर्ने तयारीमा रहेको देखिएपछि उक्त आक्रमण गरिएको हो। यो इरानी भूमिमाथि एक महिनाभन्दा बढी समयपछि भएको पहिलो सार्वजनिक रूपमा पुष्टि गरिएको अमेरिकी सैन्य कारबाही हो।
अमेरिकी आक्रमणपछि आईआरजीसीले जोर्डनका किङ हुसेन र अल–अजराक सैन्य अखडामा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको जनाएको छ। इरानले अखडाको प्राविधिक संरचना तथा विमान परिचालन क्षेत्रलाई क्षति पुर्याएको दाबी गरेको छ।
तर जोर्डनको सेनाले आफ्नो आकाशमा प्रवेश गरेका आठवटा क्षेप्यास्त्र रोकेर नष्ट गरिएको र नागरिक वा भौतिक सम्पत्तिमा क्षति नभएको बताएको छ। अमेरिकी पक्षले पनि ठूलो क्षति नभएको जनाएको छ। यसकारण इरानले गरेको क्षतिको दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएको छैन।
किन महत्त्वपूर्ण छ लाराक टापु?
लाराक टापु इरानको बन्दर अब्बास बन्दरगाह नजिक र स्ट्रेट अफ हर्मुजको प्रवेशद्वारमा अवस्थित छ। विश्व बजारमा आपूर्ति हुने तेल तथा प्राकृतिक ग्यासको ठूलो हिस्सा यही साँघुरो जलमार्ग भएर जाने भएकाले यहाँको सैन्य तनावले विश्व अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।
युद्ध र समुद्री सुरक्षासम्बन्धी जोखिमका कारण हर्मुज हुँदै सञ्चालन हुने व्यावसायिक पानीजहाजको आवागमन घटेको छ। पछिल्लो अमेरिकी–इरानी आक्रमणपछि तेलको मूल्यसमेत बढेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
आर्थिक दबाब पनि तीव्र
सैन्य कारबाहीसँगै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले इरानमाथि आर्थिक दबाब बढाइरहेको छ। वासिङ्टनले इरानसँग कारोबार गर्ने विदेशी संस्था तथा देशलाई डलरमा आधारित वित्तीय प्रणालीबाट अलग गर्न सकिने चेतावनीसहित थप प्रतिबन्ध अगाडि बढाएको छ।
इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले अमेरिकी प्रतिबन्धले देशको अर्थतन्त्रमा असर गरिरहेको स्वीकार गर्दै इरान ‘युद्धकालीन अवस्थामा’ रहेको बताएका छन्। तर तेहरानले दबाबका अगाडि आत्मसमर्पण नगर्ने र प्रतिरोधसँगै कूटनीतिक प्रयास पनि जारी राख्ने बताएको छ।
वार्ताको सम्भावना कति?
कतार, पाकिस्तान र अन्य क्षेत्रीय देशहरूले तनाव घटाउने प्रयास गरिरहेका भए पनि अमेरिका र इरानबीच अहिले औपचारिक प्रत्यक्ष वार्ता भइरहेको पुष्टि भएको छैन। यसअघि भएका अस्थायी समझदारी कमजोर भइसकेका छन् र दुवै पक्षले एकअर्कालाई हर्मुजको अवस्था बिगारेको आरोप लगाइरहेका छन्।
अब के हुन सक्छ?
अहिलेको आक्रमण सीमित देखिए पनि तीनवटा प्रमुख जोखिम कायमै छन्—
अमेरिकी सैन्य अखडा वा सैनिकमा ठूलो क्षति भए प्रत्यक्ष अमेरिकी प्रत्याक्रमण हुन सक्छ।
इरानले स्ट्रेट अफ हर्मुजमा समुद्री बारुद, ड्रोन वा क्षेप्यास्त्र प्रयोग गरे तेल आपूर्ति थप प्रभावित हुन सक्छ।
जोर्डन, यूएई तथा अन्य खाडी राष्ट्रहरू पनि प्रत्यक्ष रूपमा द्वन्द्वमा तानिन सक्छन्।
तत्काल पूर्ण युद्धविरामको संकेत देखिएको छैन। एक महिनाको तुलनात्मक शिथिलतापछि भएको यो आक्रमणले अमेरिका–इरान युद्ध समाप्तितर्फ नभई पुनः जोखिमपूर्ण विस्तारतर्फ गएको देखाएको छ।
समाचार सारांश: अमेरिकाले इरानको लाराक टापुमा दुई रकेट प्रक्षेपण स्थल ध्वस्त गरेको जनाएको छ। जवाफमा इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अखडातर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्यो, तर जोर्डनले ती क्षेप्यास्त्र आकाशमै नष्ट गरिएको बताएको छ। नयाँ तनावले स्ट्रेट अफ हर्मुज, तेल आपूर्ति तथा खाडी क्षेत्रको सुरक्षामाथि जोखिम बढाएको छ।
Slug: us-iran-war-latest-larak-island-hormuz-strikes
