अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (ICC) ले क्रिकेटका नियम तथा Playing Conditions मा एकैपटक धेरै महत्वपूर्ण परिवर्तन गरेको छ। नयाँ व्यवस्था अक्टोबर १, २०२६ वा त्यसपछि सुरु हुने अन्तर्राष्ट्रिय सिरिजबाट लागू हुनेछ। तर अक्टोबर १ अघि सुरु भइसकेका सिरिजमा नयाँ नियम बीचैमा लागू गरिने छैन। ICC ले नयाँ Playing Conditions मा आजदेखि लागू भएका MCC Laws का परिवर्तनहरू पनि समेटिएको जनाएको छ।
सबैभन्दा चर्चित परिवर्तन ब्याटरले जानाजान समय खेर फाल्ने अवस्थासँग सम्बन्धित छ। निर्धारित समयमा ब्याटर बल सामना गर्न तयार नभए पहिलोपटक चेतावनी, दोस्रोपटक अन्तिम चेतावनी र तेस्रो तथा त्यसपछिका प्रत्येक उल्लंघनमा फिल्डिङ टोलीलाई पाँच पेनाल्टी रन दिइनेछ। पटक–पटक यस्तो भए ICC Code of Conduct अन्तर्गत थप कारबाही पनि हुन सक्छ।
ICC ले पुष्टि गरेका मुख्य परिवर्तनहरू यस्ता छन्:
- ब्याटरले समय खेर फाले पाँच रनसम्मको सजाय: पहिलो गल्तीमा चेतावनी, दोस्रोमा अन्तिम चेतावनी र तेस्रो तथा त्यसपछिको प्रत्येक उल्लंघनमा फिल्डिङ टोलीलाई पाँच रन।
- दिनको टेस्टमा पनि पिंक बल प्रयोग गर्न सकिने: दुवै टोलीको पूर्वसहमति भए खराब प्रकाशका कारण खेल रोकिने सम्भावना कम गर्न डे–टेस्टमा पिंक बल परीक्षण गर्न पाइनेछ। खेल सुरु भएपछि रेड बलबाट पिंक बल वा पिंकबाट रेडमा परिवर्तन गर्न पाइँदैन।
- दिनको अन्तिम ओभरमा विकेट गए पनि खेल स्वतः समाप्त नहुने: ओभरमा बाँकी बल छन् र मौसम तथा प्रकाश उपयुक्त छ भने ती बल त्यही दिन पूरा गर्नुपर्नेछ।
- महिला क्रिकेटको बलको आकार र तौलमा स्पष्ट मापदण्ड: अब पुरुष, महिला र जुनियर क्रिकेटका लागि छुट्टाछुट्टै तथा स्पष्ट आकार–तौल सीमा रहनेछ।
- ‘Overthrow’ को परिभाषा स्पष्ट: विकेटतर्फ रन रोक्न वा रनआउट गराउने उद्देश्यले बल फ्याँकिएको अवस्थामा भएको अतिरिक्त रनलाई overthrow मानिनेछ। सामान्य misfield वा अर्को फिल्डरलाई बल पास गर्ने क्रममा भएको गल्तीलाई स्वतः overthrow मानिने छैन।
- Run-out र Stumping मा बलमाथि पूर्ण नियन्त्रण आवश्यक: फिल्डरको हातले बल छोएकै अवस्थामा स्टम्प फुट्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन; फिल्डरसँग बलको पूर्ण नियन्त्रण हुनुपर्नेछ।
- Ball finally settled’ को निर्णयमा अम्पायरलाई बढी अधिकार: बल dead/settled मान्न अब त्यो अनिवार्य रूपमा विकेटकिपर वा बलरकै हातमा हुनुपर्ने छैन।
- T20I मा innings break १५ मिनेट: सामान्य अवस्थामा १५ मिनेट निश्चित गरिएको छ। समय गुमेको अवस्थामा यसलाई न्यूनतम १० मिनेटसम्म घटाउन सकिनेछ।
- ODI/T20I को drinks break मा coach आउन सक्ने: Head Coach वा उनले तोकेको प्रतिनिधिले निर्धारित drinks interval मा मैदानभित्र गएर टोलीसँग संवाद गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
- ODI र T20I मा नयाँ Wide Ball नियम स्थायी: परीक्षणमा रहेको नयाँ wide नियम अब स्थायी गरिएको छ। ब्याटर delivery अघि वा delivery भइरहँदा सरे पनि wide निर्धारण गर्दा बल छोडिने समयको ब्याटरको खुट्टाको स्थिति महत्वपूर्ण reference हुनेछ।
ICC पुरुष क्रिकेट समितिका अध्यक्ष सौरभ गांगुलीका अनुसार यी परिवर्तन क्रिकेटको गति सुधार्ने, फिल्डिङसम्बन्धी अस्पष्टता हटाउने र आधुनिक खेलको आवश्यकताअनुसार नियमलाई थप एकरूप बनाउने उद्देश्यले गरिएको हो।
समग्रमा नयाँ नियमले ब्याटरको time-wasting मा कडाइ गर्ने, अम्पायरलाई केही परिस्थितिमा स्पष्ट अधिकार दिने र सीमित ओभर तथा टेस्ट क्रिकेट दुवैमा खेलको निरन्तरता बढाउने प्रयास गरेको देखिन्छ। विशेषगरी डे–टेस्टमा पिंक बल, अन्तिम ओभरमा विकेटपछि पनि बाँकी बल खेलाउने व्यवस्था र ODI/T20I को नयाँ wide rule दर्शक तथा खेलाडी दुवैका लागि तत्काल देखिने प्रमुख परिवर्तन हुनेछन्।
स्रोत: International Cricket Council (ICC)
