काठमाडौं — नेपालीहरूको ठूलो चाड दशैं नजिकिँदै गर्दा नेपाल–चीनबीचका तीन प्रमुख स्थल व्यापारिक नाका एकैपटक प्रभावित भएका छन्। बाढी, पहिरो, सडक कटान तथा प्रतिकूल मौसमका कारण रसुवागढी–केरुङ, तातोपानी र कोरला हुँदै हुने व्यापार तथा मालवाहक सवारीको आवागमनमा अवरोध आएको छ। यसले चाडपर्वअघि चीनबाट नेपाल भित्रिने सामानको आपूर्ति र ढुवानीमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ।
रसुवागढी अझै सञ्चालनमा आउन सकेन
रसुवाको रसुवागढी–केरुङ नाका गत अगस्ट २६ मा भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीपछि बन्द छ। बाढीबाट सडक तथा सीमासम्बन्धी पूर्वाधारमा क्षति पुगेपछि नियमित व्यापार सञ्चालन हुन सकेको छैन।
नेपाल सरकारले क्षतिग्रस्त पूर्वाधार पुनर्निर्माण तथा नाका पुनः सञ्चालनका लागि चीनसँग सहयोग र समन्वय मागिरहेको छ। सेप्टेम्बर २५ मा भएको भेटमा नेपालका पूर्वाधार मन्त्रीले चिनियाँ राजदूतसँग रसुवागढी पुनर्निर्माण तथा खुलाउन सहयोगको आग्रह गरेका थिए।
तातोपानी पनि करिब एक महिनादेखि अवरुद्ध
नेपाल–चीन व्यापारको पुरानो र महत्वपूर्ण मार्गमध्ये एक सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी नाका पनि करिब एक महिनादेखि नियमित मालवाहक कारोबारका लागि बन्द अवस्थामा छ।
स्थानीय प्रशासनका अनुसार नाका खुलाउने विषयमा चिनियाँ पक्षसँग छलफल भइरहेको छ। तर नियमित भन्सार कारोबार सुरु हुन सकेको छैन। चिनियाँ भूभागको न्यालम तथा आसपास क्षेत्रमा तयारी पोसाक, मेसिनरीलगायत सामान बोकेका ४५ भन्दा बढी कन्टेनर नेपाल प्रवेशको प्रतीक्षामा रहेको रिपोर्ट गरिएको छ। यद्यपि पर्यटकको आवागमन भने पूर्ण रूपमा रोकिएको छैन।
विकल्प बनेको कोरला पनि सडक अवरोधको मारमा
रसुवागढी र तातोपानी अवरुद्ध भएपछि व्यवसायीले मुस्ताङको कोरला नाकालाई वैकल्पिक व्यापारिक मार्गका रूपमा प्रयोग गर्न थालेका थिए। तर पछिल्लो तीन दिनको भारी वर्षा, पहिरो र कालीगण्डकी नदीको कटानले बेनी–जोमसोम–कोरला सडकका विभिन्न खण्डमा क्षति पुर्याएपछि यो मार्ग पनि प्रभावित भएको छ।
म्याग्दीको पोखरेबगर क्षेत्रमा कालीगण्डकी नदीले पुलसम्म पुग्ने सडकको भाग बगाएपछि उत्तरी म्याग्दी र मुस्ताङतर्फको सडक सम्पर्क अवरुद्ध भएको छ। विभिन्न स्थानमा साना–ठूला दर्जनौं पहिरो खसेका छन्।
कोरला भन्सार परिसरमै २०० भन्दा बढी कन्टेनर रोकिएको बताइएको छ। तीमध्ये धेरै कन्टेनर दशैं तथा अन्य चाडपर्वका लागि सामान लिन सीमा क्षेत्रमा पुगेका थिए। सामान्य अवस्थामा कोरलाबाट दैनिक करिब ५० कन्टेनरको प्रक्रिया भइरहेको थियो।
कोरला नाका भने चिनियाँ पक्षले बन्द गरेको होइन। नेपालतर्फको सडकमा पहिरो, कटान र मौसमका कारण यातायात अवरुद्ध भएपछि सामान ढुवानी रोकिएको हो। सडक खुलाउन केही दिनदेखि एक सातासम्म लाग्न सक्ने अधिकारीहरूको अनुमान छ।
दशैंको बजारमा कस्तो असर पर्ला?
नेपालले चीनबाट सवारीसाधन, मोबाइल फोन, कम्प्युटर, रासायनिक मल, सिरेमिक सामग्री, कस्मेटिक्स, तयारी पोसाक तथा विभिन्न दैनिक उपभोग्य वस्तु आयात गर्दै आएको छ। गत आर्थिक वर्ष चीनबाट नेपालले करिब रु ४२५ अर्ब २४ करोड बराबरको सामान आयात गरेको तथ्यांक छ।
दशैं–तिहारअघि कपडा, जुत्ता, इलेक्ट्रोनिक्स, सजावट सामग्री तथा अन्य उपभोग्य वस्तुको माग बढ्ने भएकाले तीनै प्रमुख उत्तरी व्यापारिक मार्ग एकै समयमा प्रभावित हुनु व्यवसायीका लागि चिन्ताको विषय बनेको छ।
व्यवसायीहरूले लामो समयसम्म अवस्था यस्तै रहे केही सामानको आपूर्ति र मूल्यमा असर देखिन सक्ने बताएका छन्। तर बजारमा अहिले रहेको मौज्दातका कारण सबै वस्तुको मूल्य एकैपटक बढ्ने निष्कर्षमा पुग्न हतार हुने व्यापारीहरूको धारणा पनि छ।
रसुवागढी र तातोपानी अवरुद्ध भएपछि केही चिनियाँ सामान भारत हुँदै वीरगञ्जको सिर्सिया सुख्खा बन्दरगाहबाट समेत नेपाल ल्याउन थालिएको छ। यसले तत्कालीन आपूर्ति व्यवस्थापनमा सहयोग गरे पनि दूरी र ढुवानी खर्च बढ्ने समस्या कायम छ।
दशैंको मुख्य व्यापारिक सिजन सुरु भइरहेका बेला तीनै प्रमुख नेपाल–चीन स्थल मार्ग प्रभावित भएपछि अब सडक पुनः सञ्चालनको गति र सीमापार समन्वयले बजारमा पर्ने वास्तविक असर निर्धारण गर्नेछ।
