वासिङ्टन डीसी — अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे. ट्रम्पको तस्वीर अंकित नयाँ १ डलरको सिक्का संयुक्त राज्य अमेरिकाको टक्सार अर्थात् U.S. Mint ले बुधबार, सेप्टेम्बर २ देखि बिक्रीका लागि उपलब्ध गराएको छ।
अमेरिकाको स्वतन्त्रताको २५०औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा तयार गरिएको उक्त विशेष सिक्काको एकातर्फ राष्ट्रपति ट्रम्पको तस्वीर राखिएको छ। तस्वीरसँगै “LIBERTY”, “IN GOD WE TRUST” र “1776–2026” लेखिएको छ।
सिक्काको अर्कोतर्फ अमेरिकी राष्ट्रपतिको आधिकारिक छापमा प्रयोग हुने चीलको आकृति, “E PLURIBUS UNUM”, “UNITED STATES OF AMERICA”, “ONE DOLLAR” तथा अमेरिकाको २५०औँ वार्षिकोत्सव जनाउने “250” अंक राखिएको छ। यसको डिजाइन अमेरिकी टक्सारका प्रमुख उत्कीर्ण कलाकार जोसेफ मेन्नाले तयार गरेका हुन्।
के यो सुनको सिक्का हो?
होइन। हेर्दा सुनौलो देखिए पनि यसमा सुन प्रयोग गरिएको छैन। अमेरिकी टक्सारका अनुसार सिक्का मुख्यतः तामा तथा थोरै मात्रामा जिंक, म्याङ्गानिज र निकेल मिसाएर बनाइएको हो। यसको तौल ८.१ ग्राम र व्यास २६.४९ मिलिमिटर छ।
कति मूल्यमा बिक्री भइरहेको छ?
सिक्काको अंकित मूल्य १ डलर भए पनि अमेरिकी टक्सारले यसलाई सङ्कलनयोग्य विशेष उत्पादनका रूपमा बढी मूल्यमा बिक्री गरिरहेको छ।
२५ वटा सिक्काको एक रोलको मूल्य ६१ डलर राखिएको छ भने १०० वटा सिक्काको एक झोलाको मूल्य १५४.५० डलर तोकिएको छ।
यी सिक्का फिलाडेल्फिया टक्सारमा निर्माण गरिएका हुन्। सेप्टेम्बर २ सम्म अमेरिकी टक्सारको वेबसाइटमा उत्पादन “ब्याकअर्डर” मा देखिएको छ, अर्थात् अर्डर गर्न मिले पनि तत्काल स्टक उपलब्ध नहुन सक्छ।
के यो सामान्य बजारमा चल्न थालिसकेको हो?
यही विषयमा विभिन्न समाचारका शीर्षक र अमेरिकी टक्सारको आधिकारिक विवरणबीच केही फरक देखिन्छ।
यो सिक्का अमेरिकी सरकारद्वारा जारी गरिएको वैधानिक १ डलरको मुद्रा हो। त्यसैले चाहेको अवस्थामा सामान तथा सेवाको भुक्तानीमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
तर अमेरिकी टक्सारको विवरणअनुसार यी सिक्का “circulating finish” मा बनेका भए पनि अहिलेसम्म नियमित बैंकिङ प्रणालीमार्फत सामान्य सार्वजनिक चलनका लागि व्यापक रूपमा वितरण गरिएको छैन।
अर्थात्, “ट्रम्पको तस्वीर भएको १ डलरको सिक्का सार्वजनिक भयो र बिक्री सुरु भयो” भन्नु सही हो। तर “अमेरिकाभरिका बैंक तथा पसलमा सामान्य सिक्काजस्तै व्यापक रूपमा चलनमा आइसक्यो” भन्नु अहिले नै पूर्ण रूपमा सही हुँदैन।
जुलाई ४ मा बनेका विशेष सिक्का पनि
अमेरिकाको २५०औँ स्वतन्त्रता दिवसका अवसरमा जुलाई ४ कै दिन २ लाख ५० हजार विशेष सिक्का उत्पादन गरिएको थियो।
ती सिक्कामा जुलाई ४ जनाउने विशेष चिह्न राखिएको छ। अमेरिकी टक्सारका अनुसार ती विशेष सिक्कालाई बिक्री गरिने विभिन्न रोल तथा झोलाभित्र अनियमित रूपमा मिसाइएको छ। त्यसैले खरिदकर्ताले प्राप्त गर्ने रोल वा झोलामा उक्त विशेष संस्करण पर्न सक्ने सम्भावना रहन्छ।
जीवित राष्ट्रपतिको तस्वीर राख्दा विवाद
जीवित वा पदमै रहेका राष्ट्रपतिको तस्वीर अमेरिकी मुद्रामा राख्ने विषय परम्परागत रूपमा विवादास्पद मानिन्छ। अमेरिकी कानुनमा जीवित व्यक्तिको तस्वीर मुद्रामा राख्ने विषयमा विभिन्न प्रतिबन्ध रहेको भन्दै ट्रम्पको सिक्काको वैधानिकतामाथि पनि प्रश्न उठाइएको छ।
तर अमेरिकी टक्सारले सन् २०२० को Circulating Collectible Coin Redesign Act अन्तर्गत अर्थमन्त्रीलाई अमेरिकाको २५०औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा सन् २०२६ भर नयाँ १ डलरका सिक्का जारी गर्ने अधिकार दिइएको जनाएको छ।
अमेरिकी इतिहासमा यसअघि पनि पदमै रहेका राष्ट्रपतिको तस्वीर सिक्कामा राखिएको उदाहरण पाइन्छ। सन् १९२६ मा तत्कालीन राष्ट्रपति क्याल्भिन कुलिजको तस्वीर स्मारक सिक्कामा राखिएको थियो।
तथ्य जाँचको निष्कर्ष
ट्रम्पको तस्वीर भएको सुनौलो देखिने १ डलरको सिक्का अमेरिकामा आएको भन्ने दाबी मूलतः सत्य हो।
अमेरिकी टक्सारले आधिकारिक रूपमा सिक्का निर्माण गरी सेप्टेम्बर २ देखि बिक्री सुरु गरेको छ। यो वैधानिक १ डलरको मुद्रा हो, तर वास्तविक सुनबाट बनेको होइन।
साथै, अहिलेसम्म यसलाई नियमित बैंकिङ प्रणालीमार्फत अमेरिकाभर सामान्य सिक्काजस्तै व्यापक सार्वजनिक चलनमा पठाइएको छैन।
